Hàng tồn kho đóng vai trò quan trọng trên Báo cáo tài chính, nhà quản lý có thể suy ra số vòng quay hàng tồn kho giúp xác định khả năng quản trị và tình hình kinh doanh trong cả năm. Vậy thì vòng quay hàng tồn kho là gì? Hãy cùng OMEGA tìm hiểu chi tiết về ý nghĩa và phương pháp tính của chỉ số này thông qua bài viết dưới đây.
Xem thêm: Hàng tồn kho là gì? Cách quản lý hàng tồn kho 2024
Vòng quay hàng tồn kho là gì?
Vòng quay hàng tồn kho (Inventory Turnover) là chỉ số đánh giá hiệu suất quản lý hàng tồn kho trong một doanh nghiệp, biểu thị số lần mà doanh nghiệp bán hết và nhập lại hàng tồn kho trong một khoảng thời gian cụ thể.
Chỉ số này cao sẽ thể hiện được việc hàng hóa được bán ra nhanh chóng, trong khi tỷ lệ vòng quay thấp có thể là dấu hiệu của doanh số bán hàng kém và việc tích tụ hàng tồn kho dư thừa. Điều này có thể đặt ra một thách thức lớn đối với hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.
Việc tính toán vòng quay hàng tồn kho mang lại nhiều lợi ích quan trọng cho doanh nghiệp. Thông qua chỉ số này, bộ phận tài chính có thể đánh giá hiệu suất bán hàng của doanh nghiệp và xác định liệu sản phẩm có được tiêu thụ tốt hay không. Nhờ đó bộ phận quản lý sẽ có thể đưa ra các chiến lược bán hàng linh hoạt và có hiệu suất cao.
Xem thêm: Khám phá 8 tiêu chí lựa chọn hệ thống ERP trong sản xuất
Phương pháp tính vòng quay hàng tồn kho
Để tính toán vòng quay hàng tồn kho, nhà quản lý cần phải xác định chính xác những yếu tố sau:
- Khoảng thời gian cần tính: Đầu tiên phải cần xác định một khoảng thời gian cụ thể để thực hiện đánh giá vòng quay hàng tồn kho (một tháng, một quý hay một năm?). Nếu doanh nghiệp của bạn thuộc kinh doanh bán lẻ, thương mại thì nên tính theo tháng. Còn nếu là doanh nghiệp sản xuất thì nên tính theo quý hoặc năm. Nếu bạn đang làm dự án thì hãy tính theo năm
- Giá trị hàng hóa bán ra: Đây là tổng giá trị của hàng hóa đã được bán trong khoảng thời gian xác định. Thông tin này có thể được lấy từ các báo cáo kế toán hoặc các tài liệu liên quan.
- Giá trị trung bình của tồn kho: Để tính toán, bạn cần lấy giá trị trung bình giữa giá trị tồn kho ở đầu kỳ và giá trị tồn kho cuối kỳ trong giai đoạn đó.
Sau khi xác định được các dữ liệu này. Bạn sử dụng công thức này để áp dụng tính hệ số vòng quay hàng tồn kho:
Ví dụ: Doanh nghiệp A hoạt động trong lĩnh vực sản xuất đồ gốm có tổng giá vốn hàng bán trong năm 2023 là 1 tỷ, giá trị tồn kho trung bình của doanh nghiệp này là 50 triệu đồng. Từ các dữ liệu và công thức nêu trên, ta tính được hệ số vòng quay hàng tồn kho cho doanh nghiệp A như sau:
Hệ số vòng quay hàng tồn kho = 1.000.000.000 / 50.000.000 = 20
Như vậy có thể thấy rằng doanh nghiệp A đã quay vòng tồn kho 20 lần trong năm 2023.
Số ngày trong năm / Số lần quay vòng hàng tồn kho = 365/20 = 18.25
Với con số này, ta có thể hình dung được rằng cứ khoảng 18 ngày thì doanh nghiệp A sẽ được nhập hàng mới. Dựa vào đó, doanh nghiệp A có thể ước tính được thời gian thích hợp để nhập hàng và vạch ra được chiến lược kinh doanh phù hợp.
Xem thêm: Chìa khóa thành công : 7 tiêu chuẩn KPI trong sản xuất
Những yếu tố ảnh hưởng đến sô vòng quay hàng tồn kho của doanh nghiệp
Nếu nói đến các yếu tố ảnh hưởng đến số vòng quay hàng tồn kho thì có khá nhiều, thê nhưng có một số ý chính như sau:
Nhu cầu mua hàng
Đây có thể được coi là yếu tố quan trọng có tác động trực tiếp đến chỉ số vòng quay hàng tồn kho trong quá trình sản xuất. Nhu cầu mua hàng từ phía khách hàng sẽ ảnh hưởng đến lượng hàng hoá được bán ra từ doanh nghiệp hoặc liệu chúng có tiếp cận được đúng đối tượng khách hàng mục tiêu hay không.
Nếu sản phẩm không thể đến gần khách hàng mục tiêu, chúng sẽ chỉ ở lại trong kho và không thể di chuyển đi. Mức độ nhu cầu trên thị trường sẽ trực tiếp ảnh hưởng đến chỉ số vòng quay tồn kho. Cụ thể: với mức nhu cầu càng cao thì chỉ số vòng quay càng lớn, ngược lại khi nhu cầu giảm đi thì chỉ số vòng quay tồn kho sẽ giảm. Điều này đồng nghĩa với việc hàng loạt hàng hóa có thể tồn đọng trong kho, mang lại nhiều rủi ro cho doanh nghiệp.
Do đó, ngoài việc quản lý kế hoạch sản xuất, doanh nghiệp cũng cần chú ý đến việc xây dựng chiến lược tiếp thị phù hợp để thúc đẩy sản phẩm ra thị trường, từ đó có thể cải thiện chỉ số vòng quay hàng tồn kho.
Xu hướng mua hàng
Một yếu tố ảnh hưởng đáng kể đến vòng quay hàng tồn kho là xu hướng mua sắm của khách hàng. Vào các dịp quan trọng trong năm như lễ tết thì thường nhu cầu từ thị trường sẽ tăng mạnh hơn. Vậy nên doanh nghiệp sản xuất cần dự báo và đánh giá xu hướng này để điều chỉnh nguồn cung hàng một cách hợp lý nhằm đảm bảo có thể đáp ứng nhanh chóng trong mọi tình huống.
Phương pháp bán hàng
Phương thức bán hàng đóng vai trò quan trọng trong việc ảnh hưởng đến vòng quay hàng tồn kho trong quá trình sản xuất. Nếu khách hàng đã biết về sản phẩm và có nhu cầu mua nhưng doanh nghiệp không thể khuyến khích họ mua nhiều hơn thì chỉ số vòng quay hàng tồn kho có thể không đạt được mục tiêu mong đợi.
Chính ví vậy, doanh nghiệp cần phải xây dựng chiến lược thu hút khách hàng để tăng giá trị đơn hàng đồng thời đào tạo đội ngũ bán hàng chuyên nghiệp từ đó thúc đẩy doanh số bán hàng và luôn duy trì được số lượng hàng tồn kho.
Trường hợp gộp đơn hàng
Khi bạn gộp các đơn hàng có tính chất khác nhau thì hệ số vòng quay hàng tồn cũng có thể bị ảnh hướng. Việc phân loại mặt hàng theo mức sinh lời cũng là một mẹo nhỏ nhưng quan trọng giúp đảm bảo tính chính xác trong quá trình tính toán vòng quay hàng tồn kho.
Chu kỳ theo dõi
Các chu kỳ theo dõi hàng tồn kho trong một tuần, một tháng, một quý và một năm có thể thay đổi tùy thuộc vào tình hình kinh doanh của bạn. Khi nguồn cung của bạn chưa ổn định thì việc sử dụng các chu kỳ ngắn hạn là sự lựa chọn phù hợp. Sau khi doanh nghiệp đã đạt được sự ổn định thì bạn có thể cân nhắc đo lường chỉ số theo các chu kỳ dài hơn.
Xem thêm: Nhận diện 7 loại lãng phí trong sản xuất và Hướng giải quyết
Đối tượng quan tâm đến chỉ số vòng quay hàng tồn kho doanh nghiệp
– Những tổ chức tài trợ vốn: Đối tác tài trợ quan tâm đến việc doanh nghiệp có sự tăng trưởng ổn định hay không, khả năng chuyển đổi tài sản từ hàng hóa sang tiền mặt diễn ra trong thời gian bao lâu, và liệu doanh nghiệp có nguồn tiền đủ để thanh toán nợ gốc và lãi vay đúng hạn không?
– Cổ đông/Thành viên đầu tư/Hội đồng quản trị: Các bên liên quan này quan tâm đến việc vốn mà họ đầu tư vào doanh nghiệp được sử dụng hiệu quả, cũng như xem xét xem có tình trạng ứ đọng vốn trong hàng tồn kho hay không?
– Ban điều hành/Phòng kinh doanh: Các đơn vị này cần đánh giá tình hình kinh doanh của doanh nghiệp để có cái nhìn chi tiết và kịp thời nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động.
– Nhà đầu tư tương lai: Những người này mong muốn xác định giá trị của công ty dựa trên các chỉ số tài chính trước khi quyết định đầu tư.
Xem thêm: BOM là gì? ERP quản lý hiệu quả BOM trong quá trình sản xuất
Chỉ số vòng quay hàng tồn kho bao nhiêu là hợp
Không có một con số chung, một con số cụ thể để tất cả các doanh nghiệp được áp dụng. Mỗi doanh nghiệp đều tự đặt ra một mục tiêu cụ thể để cải thiện hiệu suất của mình. Để xác định con số vòng quay hàng tồn kho lý tưởng, doanh nghiệp thường xem xét những ý sau:
- Số liệu thống kê từ lịch sử kinh doanh của doanh nghiệp.
- Quy mô của doanh nghiệp, bao gồm vốn đầu tư, điều kiện kho bãi, sức chứa và nguồn lực nhân sự…
- Xem xét kế hoạch kinh doanh hoặc phương án kinh doanh khả thi dựa trên việc phân tích về thị trường, chuỗi cung ứng,, nhu cầu khách hàng, thời điểm và xu hướng.
- Tham khảo dựa trên số liệu báo cáo từ các đối thủ trong cùng ngành có uy tín và kinh nghiệm lâu năm trong nghề. Việc so sánh với các đối thủ cạnh tranh giúp xác định xem số vòng quay hàng tồn kho nên là bao nhiêu là tối ưu, từ đó đánh giá hiệu quả của chính sách quản lý hàng tồn kho của doanh nghiệp.
Xem thêm:Lợi thế cạnh tranh từ việc hoạch định nguồn lực sản xuất
